De directeur voor Migrantenzaken, Marie, schudde meewarig haar hoofd. Voor de derde keer vervielen haar gesprekspartners in dezelfde argumenten.„Het is waardeloos dat het Landelijk Overleg Minderheden na een kleine twintig jaar wordt opgeheven. Maar ons ertegen verzetten haalt niets uit. We moeten een alternatief scheppen.”De Surinamer Desi wierp zich graag op als strateeg. Hij had het al tien jaar voor het zeggen bij zijn club. „Nee, Dees, dat moeten we niet. We gaan lobbyen bij Kamerleden om de Wet Overleg Minderheden te handhaven. Linksom of rechtsom.”„Dat heeft toch volstrekt geen zin. De motie van de ChristenUnie die dat eigenlijk bepleit is verworpen, Hu Lang.”Ayse zat er wat stil bij. Als jonge meid moest ze zien op te boksen tegen de twee oudere heren. Toch probeerde ze steeds een voet tussen de deur te krijgen.„Mannen, zien jullie dan niet dat we in dat LOM zitten opgesloten. Het is onze zelfgekozen gevangenschap. We krijgen subsidie van de overheid om onze achterbannen koest te houden in ruil voor wat vrijblijvende adviezen. Natuurlijk hebben we het een en ander bereikt. Met onze steun is er heel wat geïntegreerd en geëmancipeerd, maar als we de straat waren opgegaan met demonstraties of gewoon gezamenlijk een goed betaalde, ervaren lobbyist hadden ingeschakeld, hadden we vast veel meer bereikt.”
Het was het moeilijke dilemma voor emanciperende groepen geweest, zo spookte het door het hoofd van de ingetogen assistent van Marie, Hoofd Integratiebeleid Wally. De katholieken, de kleine luiden van Kuyper, de arbeiders, de vrouwen en nu de migranten: je laten inkapselen door het systeem, meepolderen, aan de overlegtafels van de machtigen en beleidsbeslissers in dit land aanschuiven óf je kont tegen de krib gooien, demonstreren, harde oppositie voeren en je eigen voorwaarden voor integratie dicteren. Het grappige, misschien wel het trieste was dat de geschiedenis van de ingroei van migrantengroepen in de samenleving een andere was dan van die andere emanciperende bevolkingsgroepen: die streden, demonstreerden, staakten eerst en op basis van de ingewilligde eisen en de daarmee verworven positie nodigde de regering hen uit voor inspraakrondes en heette hen meer dan welkom in de polderinstellingen. Polariseren van onderop, dat waren emancipatietijden. Maar de migranten werden meteen tot de overlegtafels uitgenodigd zonder dat ze ook maar één rumoerige manifestatie hadden georganiseerd. Machtsvorming door harde oppositie was hen vreemd. Eigenlijk waren zij de liefste en braafste migranten van de Europese Unie. Geen vlammende protesten, maar geduldig soebatten om een moskeetje hier of daar op een industrieterrein; geen oplopen bij de rechter om hun rechten op te eisen, maar ludieke acties bij disco’s om toegelaten te worden.„Zeg het maar, Desi, als je maar weer niet over het verleden begint en hoe goed het allemaal in het LOM eraan toeging. Je moet naar de toekomst kijken en niet jullie geschiedenis als migrantengroepen ophemelen.”
Wally mocht Desi wel. Met zijn basstem kon hij met gemak een zaal boze migranten aan, die de leges voor allerlei verblijfsvergunningen veel te hoog vonden en met zijn kwinkslagen wist hij aan de zaal een positieve energie te geven.„Wally, je hebt prachtstellingen voor deze brainstorm over onze toekomst bedacht: We leven in een netwerksamenleving en dus moeten we ons in wijd vertakte en van laag tot hoog opgebouwde netwerken organiseren.” En nog zo een. Dees las hardop: „Het gaat niet om migranten met eigen organisaties en inspraakorganen, maar om burgers in Nederland die optrekken voor dezelfde belangen als andere burgers ongeacht kleur, sekse, geloof of afkomst. Prachtig geformuleerd allemaal, maar wat bedoel je nu concreet, Wally?”Ai, daar had de beste Desi een punt, dacht Wally beduusd. „Hu Lang, wat vind jij?”, vroeg Wally aan zijn Chinese vriend om even de tijd te hebben voor een concreet antwoord.
„Misschien hebben jullie wel gelijk”, verzuchtte die. „Niet zozeer de nieuwe regering, maar een globaliserende samenleving met blijvende en tijdelijke migranten uit alle windstreken vraagt om een ander type relatie tussen ons en de overheid. Misschien moeten we met gelijkgezinde groepen en netwerken - een rotwoord vind ik het, maar oké - samen oplossingen voorstellen voor belangrijke onderwerpen: een goed pensioen, een behoorlijk minimumloon, leefbare en fatsoenlijke wijken, een duurzaam milieu. En o ja, niet vergeten, tien keer per jaar een Chinese opera in de Stopera.”
Hu Lang, de guit, keek Marie en Wally geamuseerd aan. „Sorry, dat laatste was natuurlijk een grapje.” „Mannenbroeders”, kwam Ayse met haar kwikzilveren stem en haar constant wapperende handen tussenbeide, „zoals gewoonlijk willen jullie nu al een oplossing voor een probleem dat we niet eens fatsoenlijk hebben geformuleerd. Stel, de rampzalige organisatie van de inburgering van kersverse en ook van een hoop oudere migranten is een probleem. Ik zeg niet dat het zo is, maar stel het omwille van de discussie. Waarom zijn we niet in staat dat zelf te organiseren? Daar hebben we de overheid toch helemaal niet voor nodig! Dit prachtige land van ijle populieren, brede rivieren en witte kuiven van stoere mannen heeft ons migranten economisch, sociaal, cultureel meer dan nodig. Zonder ons gaat het met dit land zoals met de geknotte torens van kerken en olmen: ze doen het goed op een foto, maar roepen vooral herinneringen op aan wat dit land eens was. Kortom, zonder ons heeft dit land alleen maar het romantische verleden van het gezinsleven rond het avondmaal waar pappa het vlees snijdt en van het verstilde plaatje waarop zwartbonte koeien rond eenzame boerderijen in veelkleurige dampen gegroepeerd staan. Wij zijn alleen al door ons aantal in belangrijke mate de toekomst van dit land: als ijverige werknemers en ondernemers, als talentvolle voetballers, koopgrage consumenten, goedopgeleide managers, uitstekende bestuurders, bekwame cabaretiers en boekenschrijvers, als aantrekkelijke huwelijkspartners. Nu, als wij … God, ja, nu ben ik even de draad kwijt…”„Je bedoelt, Ayse…” Marie voelde zich geroepen om de jonge vrouw te hulp te snellen. En ook wilde ze laten zien dat ze heel wel kon meevoelen met de toekomst van migrantengroepen zonder dat zij in een afgeschermde cocon van inspraak zaten opgesloten. Geen snippertje verslag van de ambtelijke overleggen en de bestuurlijke inspraakrondes met de minister werd openbaar. Binnenkort moesten ze op eigen kracht in de boze buitenwereld zien te overleven.„… Je bedoelt, Ayse, de migranten vormen in dit land een economische noodzaak en dus hoeven zij niet om gunsten te smeken: een inspraakje hier, een subsidietje zo nu en dan. Als ze hun kennis en inzichten bundelen, samen met de witgehuide burgers, over de beste oplossingen voor de toekomst van dit land in een wereld waar grenzen vervagen, dan zetten zij zich vanzelf in hun kracht.”„Precies. Dank je, Marie.”„Alles goed en wel, kameraden. Maar hoe overtuigen we de witmensen van ons gelijk? Hoe krijgen we dat tussen hun oren?”„Je hebt een punt, Dees, maar dat lijkt me heel eenvoudig.”
Zoals gewoonlijk wachtte Hu Lang even om de spanning rond zijn oplossing op te voeren. Hu Lang deed zijn mond langzaam open, wachtte nog even en zei even verrassend als olijk:„Wel, vrienden, als in dit oneindig trage laagland een op de zeven inwoners een migrant of een kind van een migrant is, zorgen we er toch voor dat op al onze bijeenkomsten over de toekomst van dit land minstens 14% van de deelnemers witmensen zijn en klaar is kees. Daarnaast kunnen we nog altijd onze eigen drakenfeesten, bollywoodfestivals en Rai-party’s houden.”„Hu Lang toch, ben jij een Chinees? Dat percentage klopt toch helemaal niet. Dat moet 86% zijn. Maar als ik gelijk heb, dan worden we wel voortdurend overstemd op die bijeenkomsten.”
Hu Lang’s oplossing was Ayse bitter tegengevallen. Wally die ijverig noteerde, zag het aan haar pruillippen. Ook Desi krabde nadenkend achter een oor.„Nou ja, even los van het percentage”, Hu Lang bleef glimlachen, „ik bedoel, we hoeven in dit kikkerland helemaal geen koudwatervrees te hebben. Zelf mengen is veel beter dan gemengd worden. Dat is de oplossing. Maar laten we eerst gaan chinezen; ik barst van de honger.”
„Ik weet een trendy toko, Hu Lang. Morgen praten we onderling verder, zonder het ministerie. Per slot van rekening heeft Nederland na Napoleon er ook tweehonderd jaar over gedaan om dit rijke en heerlijke land te worden dat het nu is. Voor zijn en onze gezamenlijke toekomst hoeven we niet na maar één discussie pasklare antwoorden te hebben.”
Als elder man kon Desi het niet laten een het slotwoord te spreken. Hij keek tevreden op de brainstorm terug. Het was niet alleen een boeiende discussie geweest, hij had de sterke indruk dat de overheid stevig met hen over de toekomst van de migrantengroepen meedacht.
Sadik Harchaoui
Voorzitter Raad van Bestuur FORUM