Reuring!Online #5 | Terugkijken | Van uitvoering naar publieke dienstverlening | 22 juni

Reuring!Online #5 | Terugkijken | Van uitvoering naar publieke dienstverlening | 22 juni

De Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) organiseerde op 22 juni 2021 een online Reuring!Café over de uitvoering, in samenwerking met de Manifestgroep. Op deze pagina kunt u de uitzending terugkijken.

Eindelijk, na vele jaren, is er weer volop aandacht voor de uitvoering. Voor een deel geen prettige aandacht, omdat dingen die fout zijn gegaan volop in het nieuws zijn. Maar voor een deel ook goede aandacht. Goed, omdat er eindelijk weer beseft wordt dat politiek of beleid zaken niet zomaar over de schutting kunnen kieperen. Goed, omdat er nu aandacht is voor de voorwaarden die de uitvoering nodig heeft om zijn werk te kunnen doen. Goed, omdat het nu gelukkig gaat over hoe voor burgers en bedrijven het verschil kan worden gemaakt. Misschien is het daarom beter om voortaan te spreken over ‘publieke dienstverlening’ in plaats van over ‘uitvoering’.

Het draait niet om de overheidsbril waardoor de wereld gezien wordt, maar om wat beleid betekent voor burgers en ondernemers. Het gaat niet alleen om wat in de uitvoering anders moet, maar ook om wat er anders moet in politiek en beleid. Er liggen stevige documenten op tafel die aan de basis staan van een stevig debat. Dat debat voerden wij in deze online editie van Reuring!Café!

Reuring!Online richt zich op het virtueel samenbrengen van ambtenaren, betrokken burgers, mensen uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Mark Frequin, buitengewoon adviseur Publiek Leiderschap bij de Algemene Bestuursdienst en voorzitter van de VOM, was ook tijdens deze editie onze debatleider. Host was Ab van Ravestein, algemeen directeur van de Rijksdienst voor het Wegverkeer en voorzitter van de Manifestgroep.

De bankgasten van deze editie van Reuring!Online waren:

  • Michèle Blom, directeur-generaal van Rijkswaterstaat
  • André Bosman, voormalig Tweede Kamerlid namens de VVD en voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie Uitvoeringsorganisaties
  • Carsten Herstel, directeur-generaal Sociale Zekerheid en Integratie bij het ministerie van SZW
  • Hans van der Vlist, voormalig adviseur bij ABD TOPConsult

Reuring!Online #4 | Terugkijken | Leverde VWS topprestaties? | 25 mei

Reuring!Online #4 | Terugkijken | Leverde VWS topprestaties? | 25 mei

De Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) organiseerde op 25 mei 2021 een online Reuring!Café over de coronacrisis, in samenwerking met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Op deze pagina kunt u de uitzending terugkijken.

De coronapandemie vroeg van VWS het uiterste. Een pandemie van dergelijk formaat en met zulke impact is sinds mensenheugenis niet meer voorgekomen. In no time stond ons zorgstelsel onder enorme druk. Het ministerie moest plots volop aan de bak in een zorgsysteem waarin de meeste oplossingen tot dan toe decentraal georganiseerd waren. De crisis leek daarentegen te vragen om centrale regie en coördinerend handelen. Het ministerie nam daarom de leiding in het oplossen van een tekort aan beschermingsmiddelen, het opzetten van grootschalig testen en het tegemoetkomen aan de behoefte om iedereen snel te vaccineren. Toch ging dat in de ogen van heel Nederland niet snel genoeg. Dagelijkse berichten in de pers wezen op alles dat niet goed liep en toonden dat het in het buitenland allemaal een stuk beter ging. Ondertussen bleef VWS snoeihard werken aan oplossingen, zonder dat dit zichtbaar wat voor de buitenwereld.

Wat betekende dat voor het ministerie? Wat voor een immense klus is er door gedreven ambtenaren verricht? Wie waren die ambtenaren? Met wie werkten zij samen? Welke hobbels en hindernissen hebben zij genomen? Hoe is het om voortdurend op je kop te krijgen als iets niet razendsnel gebeurde? En wie zijn deze toppers en wat doen zij om overeind te blijven? Deze en andere vragen stonden centraal in deze online editie van Reuring!Café! We stonden stil bij wat kwam kijken bij het handelen in een onmogelijke opdracht.

Reuring!Online richt zich op het virtueel samenbrengen van ambtenaren, betrokken burgers, mensen uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Mark Frequin, buitengewoon adviseur Publiek Leiderschap bij de Algemene Bestuursdienst en voorzitter van de VOM, was ook tijdens deze editie onze debatleider. Host was Erik Gerritsen, secretaris-generaal van het ministerie van VWS.

De bankgasten van deze editie van Reuring!Online waren:

  • Maaike Wijnhoud, beleidsadviseur bij het ministerie van VWS
  • Ron Roozendaal, directeur Informatiebeleid/CIO bij het ministerie van VWS
  • Esther Veldhuis, voormalig plv. directeur-generaal Volksgezondheid voor COVID-19 bij het ministerie van VWS

Reuring!Online #3 | Terugkijken | Heeft de ambtenaar nog positie? | 30 maart

Reuring!Online #3 | Terugkijken | Heeft de ambtenaar nog positie? | 30 maart

De Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) organiseerde op 30 maart 2021 een online Reuring!Café over de ambtenaar, in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op deze pagina kunt u de uitzending terugkijken.

Het debat over ‘de ambtenaar’ kent een lange geschiedenis. Van volkomen ondergeschiktheid aan het gezag van ‘de staat’ tot gelijkwaardige gesprekspartner van de politieke ambtsdrager en ‘tegenspreker’. Met als constante het ‘bijzondere karakter’ van de ambtelijke dienst en de consequenties daarvan voor de grondrechten van ambtenaren. Het ministerie van BZK zette de ontwikkeling van het debat over de ambtenaar al eens uiteen in een digitale tentoonstelling op de Kennisbank Openbaar Bestuur.

Al twee eeuwen gaat het in de kern over die balans tussen enerzijds ondergeschiktheid en anderzijds autonomie. Maar is van echte gelijkwaardigheid in de relatie tussen de ambtenaar en politiek bestuurder ooit sprake geweest? De balans lijkt nooit te zijn gevonden. Waar heeft dat toe geleid? Zijn ambtenaren in de praktijk niet steeds voorzichtiger geworden? Wat niet mag is wel duidelijk, maar wat moet een ambtenaar nou wél doen en kunnen? Is juist in turbulente tijden geen publiek leiderschap van ambtenaren die kennis en deskundigheid inbrengen en niet te bang zijn om tegen te spreken gewenst? Hebben de ambtenaren voor het oplossen van complexe vraagstukken nog voldoende positie?

Deze en andere vragen stonden centraal in deze online editie van Reuring!Café! Reuring!Online richt zich op het virtueel samenbrengen van ambtenaren, betrokken burgers, mensen uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Mark Frequin, buitengewoon adviseur Publiek Leiderschap bij de Algemene Bestuursdienst en voorzitter van de VOM, was ook tijdens deze editie onze debatleider. Host was Marc Allessie, directeur Ambtenaar en Organisatie bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De bankgasten van deze editie van Reuring!Online waren:

  • Frits van der Meer, bijzonder hoogleraar Comparative Public Sector and Civil Service Reform aan het Instituut Bestuurskunde van de Universiteit Leiden
  • Diana Starmans, lid van de Raad van Bestuur van de Sociale Verzekeringsbank
  • Paul ‘t Hart, hoogleraar Bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht en vice-decaan van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur
  • Pim van Vliet, gemeentesecretaris van Leiden en voorzitter van de Vereniging van Gemeentesecretarissen
Reuring!Online #2 | Terugkijken | Lessen voor het toeslagenstelsel; doen de Belgen het beter? | 2 en 9 maart

Reuring!Online #2 | Terugkijken | Lessen voor het toeslagenstelsel; doen de Belgen het beter? | 2 en 9 maart

De Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) organiseerde op 2 en 9 maart 2021 een webinar en online debat over het toeslagenstelsel, in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Haagse Beek organisatieadvies. Hieronder kunt u beide uitzendingen terugkijken.

Webinar:

Digitaal Reuring!Café:

Met de recente parlementaire ondervragingscommissie naar de kindertoeslagenaffaire en het aftreden van kabinet-Rutte III bereikte de aandacht voor het Nederlandse toeslagenstelsel onlangs een hoogtepunt. Deze aandacht wierp vragen op over hervormingen van dit stelsel. Die vragen zijn tijdens de tweede editie van Reuring!Online inhoudelijk behandeld. We stonden stil bij de inhoudelijke dilemma’s die systeemverandering met zich meebrengt en wierpen daarbij een blik op Vlaamse ervaringen.

Stel je voor… alle toeslagen voor kinderen, van kinderbijslag tot extra toekenningen bij armoede, gebundeld in één werkwijze! Een werkwijze waarbij toekenning van toeslagen automatisch verloopt en gezinnen het geld automatisch overgemaakt krijgen, zonder hiervoor een aanvraag te hoeven indienen. Dat is het geval in Vlaanderen bij een regionaal agentschap van de Vlaamse overheid. Vroeger kregen kinderen in kwetsbare gezinnen in Vlaanderen alleen een financiële bijdrage als hun vader of moeder een aanvraagprocedure had doorlopen. Dat deden de betreffende ouders vaak niet, waardoor hun gezin, die deze bijdragen het hardst nodig heeft, niet kreeg waar het recht op had. Invoering van het zogeheten ‘Groeipakket’ veranderde dat. Toekenning van toeslagen werd met het Groeipakket geautomatiseerd.

 

Het Groeipakket wordt automatisch toegekend en bestaat uit een startbedrag bij de geboorte van het kind, een maandelijkse kinderbijslag, een extra schoolbonus bij de start van het schooljaar, een zorgtoeslag voor de ondersteuning van kinderen met een handicap, pleegkinderen en weeskinderen, een sociale toeslag voor kinderen uit een gezin met minder inkomen en een participatietoeslag, bestaande uit de kinderopvangtoeslag, de kleutertoeslag en de schooltoeslag. Lees hier de inzending van het Groeipakket voor de European Public Sector Awards.

 

Het geïntegreerde stelsel van de Vlamingen werd onlangs aangewezen als winnaar van de European Public Sector Awards. Als het in een deelstaat als Vlaanderen kan waar zes miljoen mensen wonen, waarom zou het dan niet landelijk in Nederland kunnen? Hervormen van een dergelijk stelsel is tegelijkertijd complex. Het vraagt bijvoorbeeld om het vinden van een balans tussen zorgvuldig omgaan met mensen en het hanteren van systematiek om fraude te bestrijden.

Hoe vonden de Vlamingen deze balans? Hoe gaan zij verantwoord om met data van burgers? Hoe bewaren zij ruimte voor professionele buikpijn van hun medewerkers? Hoe kwamen zij tot systeemverandering? En bovenal: hoe passen wij hun lessen toe op onze eigen situatie?

Deze vragen stonden centraal in een speciaal tweeluik. Op 2 maart vond er een webinar plaats, georganiseerd door Haagse Beek organisatieadvies, waarin de Vlamingen ons meenamen in de stappen die ze gezet hebben. Presentator van dit webinar was Menno Spaan. Op 9 maart vond er in navolging van dat webinar een digitaal Reuring!Café plaats, waarin we inzoomden op de Nederlandse uitdagingen en de koppeling maakten met hetgeen de Vlamingen ons geleerd hebben.

Reuring!Online richt zich op het virtueel samenbrengen van ambtenaren, betrokken burgers, mensen uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Mark Frequin, buitengewoon adviseur Publiek Leiderschap bij de Algemene Bestuursdienst en voorzitter van de VOM, was onze debatleider tijdens het digitale Reuring!Café. Host was daar Loes Mulder, secretaris-generaal van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De bankgasten van deze editie van Reuring!Online waren:

  • Nathalie van Berkel, lid van de Raad van Bestuur van het UWV
  • Alex Brenninkmeijer, lid van de Europese Rekenkamer, faculteitshoogleraar Institutionele Aspecten van de Rechtsstaat aan de Universiteit Utrecht en voormalig Nationale Ombudsman
  • Leo van Loo, gedelegeerd bestuurder bij het Vlaamse agentschap Uitbetaling Groeipakket
  • Simon Sibma, voorzitter van de Raad van Bestuur van de Sociale Verzekeringsbank
  • Menno Spaan, oprichter en directeur van Haagse Beek organisatieadvies
Verslag Reuring!Online #2.1 | Lessen voor het toeslagenstelsel; doen de Belgen het beter? | 2 maart

Verslag Reuring!Online #2.1 | Lessen voor het toeslagenstelsel; doen de Belgen het beter? | 2 maart

Op dinsdagmiddag 2 maart vond het eerste deel van ons tweeluik over hervorming van het toeslagenstelsel plaats. U kunt het webinar vanaf één dag na plaatsvinden terugkijken via deze link.

Met de recente parlementaire ondervragingscommissie naar de kindertoeslagenaffaire en het aftreden van kabinet-Rutte III bereikte de aandacht voor het Nederlandse toeslagenstelsel onlangs een hoogtepunt. Maar die aandacht is niet nieuw. Al jarenlang wordt er gesproken over hoe het anders kan en moet. Maar op enkele verbeteringen na, ziet ons systeem er na al die jaren nog hetzelfde uit. In Vlaanderen heeft men enige tijd geleden een andere afslag genomen.

Vlaamse ervaringen

Stel je voor… alle toeslagen voor kinderen, van kinderbijslag tot extra toekenningen voor gezinnen met lage inkomens en zorgtoeslag voor de ondersteuning van kinderen met een handicap, gebundeld in één werkwijze. Dat is het geval in Vlaanderen, waar voor 1,6 miljoen kinderen alle kindgebonden bijdragen automatisch toegekend en overgemaakt worden, zonder dat ouders hiervoor een aanvraag hoeven in te dienen.

Hoe ziet deze werkwijze eruit? En hoe kwam die tot stand? Daarover ging Menno Spaan, oprichter en directeur van Haagse Beek organisatieadvies, tijdens een webinar in gesprek met Leo van Loo, gedelegeerd bestuurder bij het Vlaamse agentschap Uitbetaling Groeipakket.

Hoe ziet dat stelsel eruit?

Het stelsel van sociale zekerheid in België beslaat vier typen uitkeringen: pensioenen, ziekteverzekeringen, werkloosheidsverzekeringen en kinderbijslagen. Met een staatshervorming in 2011 is de uitkering van kinderbijslag naar de vier Belgische gemeenschappen overgeheveld, namelijk naar de Vlaamse, Franse en Duitstalige gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In de Vlaamse gemeenschap is in 2021 €3.770.725.217,- aan kindertoeslagen uitbetaald.

Kinderbijslag stond in Vlaanderen lang op zichzelf. De staatshervorming van 2011 bracht daar verandering in, omdat deze hervorming de kans opwierp om het systeem van kindregelingen integraler te gaan inrichten. Bovendien deed zich daardoor de mogelijkheid voor om een systeem van automatisering rondom deze regelingen op te tuigen. Vlaanderen greep, met de overdracht van de bevoegdheid inzake de kinderbijslag, de opportuniteit aan om het systeem te vereenvoudigen, maar vooral ook om van de kinderbijslag een basispijler te maken van een geïntegreerd gezinsbeleid, met aandacht voor de bestrijding van kinderarmoede. Vlaanderen introduceerde het ‘Groeipakket’.

Het Groeipakket bestaat uit een startbedrag bij de geboorte van het kind, een maandelijkse kinderbijslag, een extra schoolbonus bij de start van het schooljaar, een zorgtoeslag voor de ondersteuning van kinderen met een handicap, pleegkinderen en weeskinderen, een sociale toeslag voor kinderen uit een gezin met minder inkomen en een participatietoeslag, bestaande uit de kinderopvangtoeslag, de kleutertoeslag en de schooltoeslag.

Het doel en het ‘waarom’

Het doel van de beweging in Vlaanderen was ervoor zorgen dat elk kind en elk gezin zo automatisch mogelijk voorzien wordt van alle toelagen en toeslagen waar ze recht op heeft. Op een juiste, volledige, tijdige en traceerbare manier. De beweging trachtte ervoor te zorgen dat toelagen en toeslagen voor gezinnen zo geïntegreerd en harmonisch mogelijk geregeld zijn, met ondersteuning bij opvoedingskosten, rekening houdend met inkomen, ondersteuning bij zorgnoden, ondersteuning voor maatschappelijke participatie en geconnecteerd met andere (niet financiële) ondersteuningsnoden van gezinnen.

Vlaanderen hervormde het systeem aan de hand van vijf concepten.

  1. Het recht van de werkende ouder verschoof naar recht van het kind. Dat betekent dat voor alle kinderen die in Vlaanderen wonen automatisch onderzocht wordt of er recht op toeslag is of niet.
  2. Al dan niet werken speelt geen rol meer in de beoordeling van het recht op sociale toeslagen. Alleen de inkomenssituatie wordt bekeken.
  3. Voordien was de kinderbijslag een recht van de vader, meestal uitbetaald aan de moeder. Nu is er een systeem van begunstigden, waarbij de ouders of opvoeders de verantwoordelijkheid moeten delen.
  4. Er is aandacht voor participatie. Participatie gaat over deelname aan Vlaams onderwijs en Vlaamse kinderopvang, ook voor kinderen die in Brussel of Wallonië wonen. Aan de hand van inschrijvingsgegevens worden de rechten van schoolgaande kinderen automatisch onderzocht.
  5. Er is betere doeltreffendheid ten aanzien van kinderarmoede.

Rolverdelingen binnen het systeem

Het Vlaamse kindertoeslagensysteem hanteert een strikte rolverdeling tussen drie zaken. Het agentschap, de organisatie waar Leo leiding aan geeft, is de bij het uitkeren betrokken kennisautoriteit. Alle interpretatie en regulering wordt voorzien door het agentschap. Dit zorgt voor eenheid in optreden. Het betaalsysteem zorgt er daarnaast voor dat Vlaanderen zo automatisch mogelijk alles kan toekennen tegen de geringst mogelijke kosten. De uitbetalers hebben tot slot de opdracht om de gezinnen die in aanmerking komen voor toeslagen te begeleiden, zowel door beslissingen te nemen in het gezinsdossier wanneer het systeem dat nodig maakt, als door uitleg te verschaffen.

De uitbetalers fungeren ook als schild tussen gezinnen en beslissingen die het systeem opdringt, zowel qua informeren, voorlichten als escaleren in het kader van beslissingen die het gezin in moeilijkheden zou kunnen brengen.

Resultaten

Het Groeipakket heeft ertoe geleid dat veel nieuwe kinderen een sociale toeslag zijn gaan ontvangen. Dat aantal kinderen is met 9,48% gesteden. Het betreft met name kinderen in gezinnen waar de ouders werken maar ze een laag inkomen hebben. Het oude systeem deed zo’n 300.000 uitbetalingen, op aanvraag. Het nieuw systeem doet 480.000 uitbetalingen, automatisch.

Goed contact met de klant vindt Vlaanderen belangrijk. Dat moet via digitale wegen, maar ook via telefonisch loket en fysiek loket kunnen. Het aantal loketten is na invoering van het Groeipakket enorm gestegen. Dat komt met name door samenwerking met partnerorganisaties.

Omgang met fouten en fraude

Ook de menselijke maat wordt in Vlaanderen niet vergeten. Een basisprincipe van het Groeipakket is het vermijden van terugvordering van bedragen die tot stand kwamen op basis van gegevens waarover de overheid beschikt. De Vlamingen kiezen eerder voor rechtzetting van toekomstige toekenningen.

Het systeem beschikt daarnaast over uitgebreide bezwaarprocedures die burgers kunnen bewandelen als zij menen dat hen onrecht is aangedaan. Dat kan via de uitbetaler van het Groeipakket, via de klachten- en bemiddelingsdienst van het agentschap, via een geschillencommissie (te vergelijken met een administratieve rechtbank), een beroep bij de burgerlijke rechtbank en een beroep bij de hogere rechtbanken.

Wat kan Nederland leren van het Groeipakket?

Op 9 maart om 17:00 uur vindt er in navolging van het webinar een digitaal Reuring!Café plaats, waarin we inzoomen op de Nederlandse uitdagingen en de koppeling maken met hetgeen de Vlamingen ons geleerd hebben. Lees hier meer over het evenement.

Pagina 1 van 612345...Minst recente »