Verslag Reuring!Café #118 | Een thuis in een land waar je niet mag bestaan | 26 maart 2024

Verslag Reuring!Café #118 | Een thuis in een land waar je niet mag bestaan | 26 maart 2024

Verslag Reuring!Café #118 | Een thuis in een land waar je niet mag bestaan? | 26 Maart

Op 26 maart was het weer tijd voor een Reuring!Café, ditmaal de 118e editie. Dit café werd georganiseerd in samenwerking met het Kansfonds met als thema “Een thuis in een land waar je niet mag bestaan?” De avond werd afgetrapt door de huisband Wizards of AZ. En zoals gebruikelijk was Mark Frequin de debatleider van de avond.

Op deze pagina kunt u de uitzending terugkijken en de samenvatting lezen

Anne Damen, programmaleider bij het kansfonds, was de host van de avond. Ze begon door het thema van de avond te introduceren, namelijk ‘mensen zonder papieren’. Andere termen zoals ‘illegalen’ of ‘ongedocumenteerden’ spreekt ze liever niet uit omdat hier meteen een waardeoordeel aan vast zit. “Het is juist belangrijk dat we met een positief mensbeeld naar deze mensen kijken, als we dan termen gebruiken die zo negatief geladen zijn, is dat niet handig.” Het is ook belangrijk om te benadrukken dat het om een hele diverse groep mensen gaat. Van jongeren die hier het lager en hoger onderwijs gevolgd hebben tot volwassenen die hier al jaren in de verpleging hebben gewerkt. 

Het stereotype dat het vaak gaat om oude mannen in het park met een blik bier is dus niet behulpzaam. Deze groep mensen zonder papieren blijven soms ook expres onder de radar omdat ze bang zijn voor de eventuele consequenties die hen boven het hoofd staan. Er zijn ook veel jongeren die zonder papieren zitten in Nederland, zogeheten ‘dreamers’, zij kunnen vaak tot hun 18e gewoon naar school, maar daarna wordt het ineens heel ingewikkeld om verder te gaan met hun leven en opleiding.

Op 26 maart waren er ook twee ‘dreamers’ aanwezig om hun ervaringen met ons te delen, namelijk Victoria en Jack. Zij hebben allebei onderwijs in Nederland gevolgd maar zitten nog steeds zonder documenten. Anne bedankt Victoria en Jack voor hun aanwezigheid en benadrukt nog even dat het lef kost om hierover te spreken. Het doel van de avond was om bewustwording voor de ‘dreamers’ te creëren.

De eerste gast van de avond was Frank van Gool (oprichter van arbeidsbemiddelaar Otto Workforce). Hij beschrijft zichzelf als iemand die veel in contact staat met mensen en daar ook veel plezier uit ervaart. Het bedrijf dat hij heeft opgericht houdt zich bezig met het werven van buitenlandse arbeidskrachten. Wij hebben bijvoorbeeld in Nederland een tekort aan mensen in de bouw en sociale zorg. Dit kan worden opgevuld met arbeidskrachten uit het buitenland, waar soms sprake is van een overschot aan werknemers in diezelfde sector. Volgens Frank is het noodzakelijk dat mensen zo snel mogelijk in het legale circuit terechtkomen.

De tweede gast van de avond was Dominique Nientker (director bij het goede doel Human Aid Now). Ze helpt voornamelijk arbeidsmigranten in Amsterdam die hun baan zijn kwijtgeraakt door Corona. Denk hierbij bijvoorbeeld aan werk in de verpleging of sociale zorg. Sinds 2021 voorziet zij met haar organisatie deze groep in voedsel en andere levensvoorzieningen. Er is dus een groep mensen in ons land die het werk doet dat andere Nederlanders niet willen doen. Deze groep mensen zonder papieren dragen door hun werk bij aan onze samenleving maar ze kunnen niet van dezelfde rechten gebruik kunnen maken. Denk aan zaken zoals vakantiedagen, sociale zekerheid etc. Dominique geeft ons mee dat we hier als samenleving goed over na moeten denken, zowel over het morele aspect maar ook vanuit een economisch oogpunt. “Wij hebben namelijk te maken met een krappe arbeidsmarkt, als deze mensen weg zouden vallen hebben we een probleem.”

De derde gast van de avond was Mieke Kox (assistant professor ‘Law, Society, and Crime’ bij de Erasmus Universiteit Rotterdam). Vanuit haar studie en recente publicatie benadrukt zij dat het vooral politieke keuzes zijn die we met zijn allen maken. Volgens haar hoeft het helemaal niet zo complex te zijn, mits we er samen voor kiezen om deze mensen te helpen. De wet en regelgeving is in Nederland nu zo geregeld dat het bewust heel moeilijk is voor iemand zonder papieren om hulp te krijgen. Kortom, het recht in Nederland veroorzaakt veel pijn bij mensen zonder papieren. Die sociale en menselijke dimensie moet  toekomstig meer aandacht krijgen. 

De vierde gast van de avond was Rutger Groot Wassink (wethouder gemeente Amsterdam). Hij geeft aan dat de concentratie van mensen zonder papieren in steden groter is. Hij onderstreept wél dat het belangrijk is dat we nationaal over dit probleem na moeten denken. Als we het op nationaal niveau op bepaalde hoofdlijnen eens zijn, kunnen we veel beter het lokale beleid daarop aanscherpen. In Amsterdam loopt er nu een pilot om ‘dreamers’ een kans te geven om aan een vervolgopleiding te starten. Verder beschouwt Amsterdam ongedocumenteerden als burgers, dit biedt al iets meer perspectief en laat in ieder geval zien dat er op bestuurlijk niveau over deze situatie wordt nagedacht. Maar het is nog niet genoeg.

Nadat alle bankgasten geïntroduceerd waren, begon debatleider Mark Frequin het gesprek.

Wat maakt deze situatie zo ‘onnodig’ complex?

Mieke antwoordt dat de politieke wil vanuit de overheid ontbreekt. Eigenlijk is er vanuit de wetenschap al veel bekend om mensen zonder papieren beter te helpen. Als het perspectief op migratie niet zo negatief zou zijn, zou er al veel meer politiek mogelijk zijn. Volgens Mieke is dit voor ambtenaren zelf soms ook lastig, omdat ze vanuit de politiek maar beperkte ruimte hebben om aan de slag te gaan. 

Rutger verwijst naar het feit dat de discretionaire bevoegdheid vroeger bij de politiek zelf lag. Dit was geen structurele oplossing, maar in schrijnende gevallen kon het toch helpen. Het nadelige hieraan was wel dat het alleen hulp kon bieden aan mensen die in de publiciteit konden komen.Tegenwoordig ligt deze toezegging bij de directeur van de IND. Volgens Rutger is er nooit een oplossing gekomen, omdat de politiek dit onderwerp vermijdt.

Dominique zei dat  het vooral door bepaalde mediaberichtgeving een complex issue geworden is. Deze belicht namelijk vooral de extreme voorbeelden van migratie, bijvoorbeeld de grote instroom van vluchtelingen in 2015. Terwijl deze instroom ook weer gezakt is, maar dat komt dan weer niet in het nieuws. Hierdoor wordt de illusie gewekt dat Nederland overspoeld wordt. Daarmee is de link al gauw gelegd met ‘ongedocumenteerden’ of mensen zonder papieren die al in Nederland verblijven. De retoriek luidt: “Er is niet genoeg plek en mensen zonder papieren moeten weg”.

Volgens Frank is er wel veel meer mogelijk met het talent en de ervaring van mensen zonder papieren, zeker in het kader van de krappe arbeidsmarkt van Nederland. Maar er gaat nog te veel mis, bijvoorbeeld de malafide huisbazen en de té grote hoeveelheid uitbuiting van werkgevers.

De Dreamers stellen zichzelf onder leiding van Mark voor

Victoria is 27 jaar en woont al 12 jaar in Nederland. Ze heeft een HBO rechten in versneld traject afgerond en op dit moment is ze werkzaam als vrijwilliger. Ze heeft nog steeds geen documenten. Haar droom is om net zoals haar leeftijdsgenoten gewoon verder te kunnen gaan met haar leven. 

Ze wil graag aan een masteropleiding beginnen, maar dat kan nog niet, omdat ze de juiste papieren mist. Aan het eind van haar HBO rechten heeft ze bij haar scriptie onderzocht of het wettelijk mogelijk is voor mensen zoals haar om toch te wonen en werken in Nederland. Dit zou net zoals in Duitsland mogelijk moeten zijn, maar het is nog maar de vraag of het ook politiek haalbaar is.

Jack is 23 jaar en woont al 14 jaar lang in Nederland. Hij heeft sinds een jaar een verblijfsvergunning bemachtigd om hier als internationale student naar school te mogen. Hij studeert op dit moment bouwkunde aan de hogeschool van Rotterdam.

Zelfs met zijn verblijfsvergunning zijn er voor Jack nog steeds veel obstakels. Zo is het voor hem niet mogelijk om zijn rijbewijs in Nederland te halen en krijgt hij ook de basis studiebeurs niet. Hierdoor moet Jack dus heel erg nauw letten op zijn financiën. Daarnaast moest Jack helemaal terug naar Mongolië om zijn verblijfsvergunning als internationale student aan te vragen (MVV aanvraag). Dit kost natuurlijk een hoop geld, geld dat Jack graag ergens anders aan had besteed.

Volg hier de Dreamers op Instagram: https://www.instagram.com/dreamersnl/

Na de pauze, met muziek van de Wizards of AZ, was het tijd voor vragen uit het publiek.

Wat kunnen wij als raadsleden concreet inbrengen om deze problematiek zichtbaarder te maken?

Rutger geeft aan dat het begint bij het geven van een gezicht en een verhaal bij de cijfers en feiten, om aandacht en medemenselijkheid te bevorderen. Concreet kun je in samenwerking met andere gemeenten kijken hoe je mensen zonder papieren een platform kunt bieden, om op deze manier begrip en belangstelling aan te moedigen. Maar uiteindelijk zal het thema ‘mensen zonder papieren’ toch landelijk aangepakt moeten worden.

In het verleden is er sprake geweest van een kinderpardon, kan er niet ook een pardon komen voor ongedocumenteerden?

Mieke antwoordt dat het ook hier weer gaat om politieke keuzes. Maar het probleem van een pardon is dat het niet in staat is om deze situatie structureel op te lossen. Eigenlijk biedt je daarmee aan de achterkant een oplossing terwijl er aan de voorkant nog steeds sprake is van dezelfde problematiek. Verder kan het ook leiden tot valse hoop bij mensen die hier al lang zijn. Er zijn namelijk geen vaste criteria voor een pardon, mensen zullen altijd hopen op een verblijfsvergunning, zonder dat hier een concreet pad voor is vastgesteld.

Tot slot hebben de host en bankgasten een kans tot een laatste woord.

Anne Damen concludeert positief te zijn over de avond, “Het spreken over dit probleem en het geven van een ‘gezicht’ aan deze mensen is al deel van de oplossing.” Maar tegelijkertijd geeft Anne aan,  dat we ook nog een lange weg te gaan hebben.

Dominique hoopt dat we vanavond het debat wat meer humaan hebben kunnen maken. Ze hoopt dat mensen afstappen van het abstracte idee van een migratiecrisis en toe gaan naar een idee van “het zijn mensen”.

Mieke benadrukt nog een keer dat het politieke keuzes zijn dat mensen zonder papieren weinig tot geen rechten hebben in Nederland. Tegelijkertijd ziet ze in de uitvoering wel de welwillendheid van ambtenaren om dit beter aan te pakken.

Rutger concludeert, “Op het moment dat deze mensen een gezicht en een verhaal krijgen, stelt de rijksdienst zich meer open voor oplossingen”.

Frank zegt  naar Jack en Victoria kijkende dat zij onder andere de toekomst van Nederland vormen. Hoe kunnen we zorgen dat deze mensen zo snel mogelijk gewoon legaal aan de slag kunnen? Daar heb ik heel veel voor over.

Tijdens het debat  kwam uit het publiek het voorstel om een petitie te starten tegen de huidige vorm van uitvoering  van de wetgeving rond de regeling machtiging tot voorlopig verblijf (MVV). Deze regeling zorgt ervoor dat mensen, die al jaren in Nederland wonen, in hun land van herkomst moeten terugkeren, om een verblijfsvergunning aan te vragen. Deze wetgeving heeft bijvoorbeeld ervoor gezorgd dat Jack helemaal terug moest naar Mongolië om daar zijn verblijfsdocument aan te vragen. Na afloop van het Reuring!Café heeft een groep initiatiefnemers verdere stappen gezet.

Aankondiging Reuring!Café #119 | Het belang van Europa, Het belang van EP-Verkiezingen | 16 April 2024

Aankondiging Reuring!Café #119 | Het belang van Europa, Het belang van EP-Verkiezingen | 16 April 2024

De Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) kondigt in samenwerking met het Europees Parlement en de Europese Commissie de 119de editie van Reuring!Café aan:

Het belang van Europa, het belang van EP-Verkiezingen

Begin juni gaan wij met zijn allen naar de stembus. Dan zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement. In Nederland is dat op 6 juni; over heel Europa is het van 6 tot 9 juni. Een belangrijk democratisch moment! Waar zullen de verkiezingen over gaan? Over het klimaat, Europese defensie, de mogelijkheden en ook de risico’s van AI, boerenprotesten, het belang van natuur, uniformering van apparatuur, steun aan de Oekraïne.  Dat zullen de uitslagen en de onvermijdelijke analyses na afloop wel duidelijk maken. In het debat zal centraal staan: het belang van samenwerken in Europa en de toekomst van Europa. Welke samenwerking biedt mogelijkheden? Wat staat Europees samenwerken in de weg? Hoe gebruik te maken van het grote democratische recht? Voor welke opgaven is Europees samenwerken een antwoord? En welk Europa is dat dan? Welke spanningen zijn er en waarom? Wat kan beter en hoe gaan we dat bevorderen? En om dat geen theoretische discussie te laten zijn, zullen wij met de bankgasten en de zaal inzoomen op bijvoorbeeld concrete vraagstukken als het gewenste sociale contract of de opgaven die het klimaat aan ons stelt.

Reuring!Café richt zich op het informeel samenbrengen van ambtenaren, betrokken burgers, mensen uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Tijdens deze editie pakken we uit met een mooie entourage, een goede borrel en aansluitend een heerlijke Indonesische rijsttafel. Ook ditmaal verzorgt de huisband van het Ministerie van Algemene Zaken, de ‘Wizards of AZ’ de muziek. Mark Frequin, bestuurslid van de VOM, is onze debatleider. Er zal een inleidend vraaggesprek met Klasja van de Ridder, Hoofd Vertegenwoordiging Europese Commissie, plaatsvinden.

De bankgasten van dit Reuring!Café zijn:

  • Bert van Slooten, hoofdredacteur Brusselse Nieuwe
  • Winand Quaedvlieg, hoofd Bureau Brussel van VNO-NCW
  • Sonja Hibbert, directeur Kenniscentrum Europa Decentraal
  • Mendeltje van Keulen, lector onderzoeksgroep ‘Changing role of Europe’ Haagse Hogeschool

Meld je nu fysiek of online aan!

Datum: 16-04-2024 | Locatie: De Glazen Zaal, Den Haag | Tijd: Inloop vanaf 16.30 uur, start 17.00 uur | Indonesische rijsttafel na afloop!

 

Verkiezingen Overheidsmanager en Beste Overheidsorganisatie 2024 geopend

Verkiezingen Overheidsmanager en Beste Overheidsorganisatie 2024 geopend

Den Haag, 2 april 2024 – Op 19 november 2024 vinden de uitreikingen van de Overheidsawards voor de Overheidsmanager van het Jaar en de Beste Overheidsorganisatie van het Jaar plaats. Vanaf vandaag kan je de overheidsmanager of -organisatie nomineren die volgens jou deze titel verdient! 

De verkiezingen hebben het doel om transparantie en kennisdeling binnen het openbaar bestuur te bevorderen door het werk van goede overheidsmanagers en organisaties uit te lichten en te belonen. 

De jury voor de Verkiezing Overheidsmanager van het Jaar, onder leiding van Jetta Klijnsma (Commissaris van de Koning in Drenthe), zoekt naar een manager binnen het thema ‘Inspiratie en Impact’. De overheidsmanager van het jaar 2024 weet alle ballen in de lucht houden. Hij of zij staat in verbinding met de samenleving en laat zich hierdoor inspireren. Tegelijkertijd weet de manager met zijn of haar visie de organisatie en medewerkers te inspireren. De manager maakt impact, door het verschil te durven maken. Hij of zij staat pal achter gemaakte keuzes en voor zijn of haar medewerkers. Dit alles met een grote dosis enthousiasme!

In deze roerige tijden zijn krachtige overheidsorganisaties nodig om goed in te spelen op complexe maatschappelijke uitdagingen en om de unieke behoeften van alle burgers adequaat te voorzien. Een goede organisatie maakt dagelijks het verschil. Dit doet ze door middel van haar missiegedrevenheid, haar leervermogen en haar maatschappelijke betrokkenheid. Daarnaast heeft de organisatie een uniek profiel nodig. Maatschappelijk effectieve en relevante organisaties bestaan in de meest uiteenlopende vormen, bijvoorbeeld als provincies, waterschappen, gemeenten, agentschappen, ministeries of bestuursorganen.  Ze doen zich voor in duidelijke profielen, krachtige interne organisatie en duidelijke maatschappelijke resultaten. Bij de Verkiezing Beste Overheidsorganisatie van het Jaar 2024 is de jury, onder leiding van juryvoorzitter Jan van Zanen (Burgemeester Den Haag), op zoek naar organisaties die dagelijks het verschil maken. Lees hier de criteria waar een deelnemende organisaties aan moet voldoen. 

Tot en met 21 juni 2024 12:00 uur zijn nominaties welkom voor de Verkiezing Beste Overheidsorganisatie en Overheidsmanager van het Jaar. Nomineer de overheidsmanager en/of overheidsorganisatie die volgens jou de titel verdient via  www.overheidsawards.nl/nomineer 

De Verkiezingen worden georganiseerd door de Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) in samenwerking met Netwerk van Publieke Dienstverleners (NPD), Binnenlands Bestuur, iBestuur, FUTUR, ICTU, Interprovinciaal Overleg (IPO), ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut (NEN), Ordina, PA Consulting, Publiek Denken en Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Voor meer informatie over de Verkiezing Beste Overheidsmanager en Beste Overheidsorganisatie van het Jaar 2024 ga je naar https://www.overheidsawards.nl/ of volg ons op LinkedIn.

Samenspel | Aflevering #5 nu te beluisteren op Spotify!

Samenspel | Aflevering #5 nu te beluisteren op Spotify!

“De mens centraal stellen,” daar ligt voor Florien van der Windt haar passie als Directeur Publieke Gezondheid bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. “Dat is inderdaad het doel,” aldus Astrid Schulting, Directeur Publieke Gezondheid bij de GGD IJsselland, “maar om dit te bereiken moeten we zorgen dat de werkers die het dichtst bij de mensen staan niet verloren raken in de systeemwereld opgesteld door het openbaar bestuur.”

In de vijfde aflevering van de podcast Samenspel zitten de twee DPG’s aan tafel bij VOM projectmanager Myrthe Stijns. Ze bespreken het gemeenschappelijke doel van publieke gezondheid en al de daarbij horende frustraties en vreugde. Duidelijk is dat de lange adem en dichtbij de mensen blijven hoofdzaak zijn. Maar dit is makkelijker gezegd dan gedaan.

Meer horen over het samenspel tussen de GDD en het ministerie van VWS? Beluister de aflevering nu op Spotify!

Aankondiging Reuring!Café #118 | Een thuis in een land waar je niet mag bestaan | 26 maart 2024

Aankondiging Reuring!Café #118 | Een thuis in een land waar je niet mag bestaan | 26 maart 2024

De Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) kondigt in samenwerking met het Kansfonds de 118ste editie van Reuring!Café aan:

Een thuis in een land waar je niet mag bestaan

Niemand kan zonder thuis. Een dak boven je hoofd, voldoende geld om van te leven en het diepe besef dat je erbij hoort. Voor mensen zonder verblijfspapieren staat dit onder druk. Zonder papieren mag je er niet zijn en niet écht meedoen in onze samenleving. Deze mensen worden niet gezien, en staan altijd aan de zijlijn. Maar ze zijn er wel en dragen hun steentje bij: denk aan arbeidsmigranten zoals hulpen in de huishouding en nanny’s. Maar ook aan Dreamers: jongeren die hier al hun hele leven zijn zonder verblijfspapieren. Kansfonds is met veel partners bezig voor iedereen een thuis te organiseren: een dak boven je hoofd, voldoende geld om van te leven en het gevoel dat je erbij hoort en mee mag doen in de samenleving.  Daarin krijgt Kansfonds veel steun, maar loopt ook tegen veel barrières aan. Onze welvarende, vergrijzende en hoogopgeleide samenleving heeft een structurele vraag naar arbeidsmigranten. En juist naar uitvoerende arbeidskrachten, voor sectoren als bouw, zorg, energietransitie en schoonmaak. Dit gat wordt nu (deels) opgevuld door mensen zonder verblijfspapieren. Zij werken zwart (niet geregistreerd werk zoals bijvoorbeeld klussen bij mensen thuis), of op geleende of valse documenten. Hun ongedocumenteerde status zorgt voor (te) lage lonen, slechte en soms gevaarlijke werkomstandigheden, en lange dagen. Mensen leven onder de radar uit angst om gedetineerd of uitgezet te worden. Ze ervaren problemen op allerlei leefgebieden, maar kunnen hun rechten niet claimen en worden uitgesloten van formele hulpinstanties. En als ze oud zijn en niet meer kunnen werken, worden ze aan hun lot overgelaten. En ook jonge mensen zonder verblijfspapieren worden geblokkeerd, de zogeheten Dreamers. Dreamers zijn Nederlandse jongeren zonder de juiste verblijfspapieren. Jongeren die tijdens hun vormingsfase al in Nederland wonen; dus vaak al een langere tijd – al dan niet hun hele leven. Ze spreken de taal, hebben hier vrienden en hebben Nederlands (basis en/of middelbaar) onderwijs gevolgd. Wat Dreamers niet hebben is perspectief: ze mogen niet werken en na hun 18e vervalt bovendien hun recht om aan een nieuwe opleiding te beginnen. Door hun verblijfsstatus lopen ze vast in het Nederlandse systeem. 

Wat betekent het voor deze mensen, en voor onze samenleving, als zij wel mee mogen doen? Wat betekent het als je, zolang je in Nederland bent, wél een veilig dak boven je hoofd hebt? Dat je kan voorzien in je eigen levensonderhoud, of verder kan studeren? En wat levert het de samenleving op, als de levens van deze mensen niet langer stilgezet worden? Daarover gaat het in dit Reuringdebat. 

Reuring!Café richt zich op het informeel samenbrengen van ambtenaren, betrokken burgers, mensen uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Tijdens deze editie pakken we uit met een mooie entourage, een goede borrel en aansluitend een heerlijke Indische rijsttafel. Ook ditmaal verzorgt de huisband van het Ministerie van Algemene Zaken, de ‘Wizards of AZ’ de muziek. Mark Frequin, bestuurslid van de VOM, is onze debatleider. Host is Anne Damen, programmaleider bij het Kansfonds.

De bankgasten van dit Reuring!Café zijn:

  • Rutger Groot Wassink, wethouder Amsterdam
  • Frank van Gool, directeur Kafra Housing en directeur Otto Workforce
  • Dominique Nientker, directeur Human Aid Now

Meld je nu fysiek of online aan! 

Datum: 26-03-2024 | Locatie: De Glazen Zaal, Den Haag | Tijd: Inloop vanaf 16.30 uur, start 17.00 uur | Indische rijsttafel na afloop!

 

Verslag Reuring!Café #117 | Grote opgaven!; ander repertoire? | 27 februari 2024

Verslag Reuring!Café #117 | Grote opgaven!; ander repertoire? | 27 februari 2024

Verslag Reuring!Café #117 | Grote opgaven! Ander repertoire? | 27 februari

Op 27 februari was het weer tijd voor een Reuring!Café, ditmaal de 117e editie. Dit café werd georganiseerd in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met als thema “Grote opgaven in het fysieke domein, ander repertoire?” De avond werd afgetrapt door de huisband Wizards of AZ. En zoals gebruikelijk was Mark Frequin de debatleider van de avond.

Op deze pagina kunt u de de samenvatting lezen en de livestream terug kijken.

Jan Hendrik Dronkers, secretaris-generaal van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, was de host van de avond. Naar aanleiding van zijn geschreven artikel in het blad van de Vereniging voor Bestuurskunde met de titel ‘Grote opgaven! Ander repertoire?’ kwam dit thema ook aan bod bij het Reuring!Café. Volgens Jan zijn de grote opgaven een combinatie van botsende behoeften. Men wil meer woningen, meer gezondheid en een andere landbouw. Deze soms schurende belangen zorgen ervoor dat vooruitgang stagneert. Wat zit er nou precies in de weg? En welke keuzes moeten we maken om te zorgen dat we zoveel mogelijk wél bereiken?

Keuzes maken is niet altijd makkelijk, zegt Jan. Kiezen is immers ook iets verliezen, maar niet kiezen is zeker verliezen! Jan gelooft ook in de goede motieven van mensen en hij hoopt dat er door het debat van deze avond een glimps van het nieuwe repertoire duidelijk zichtbaar wordt.

De eerste gast van de avond is Frits van Bruggen (voorzitter van de RAI Vereniging). Hij stelt dat er weinig vooruitgang is in de moeilijke beslissingen die Nederland zal moeten maken. Dat gaat niet alleen over ruimte of mobiliteit, maar ook om de afstand die overduidelijk heerst tussen ambtenaren uit verschillende domeinen. We moeten elkaar meer omarmen. En ook het publieke en private domein moet elkaar weer beter leren kennen in plaats van elkaar over en weer te beschuldigen. Samen verantwoordelijkheid nemen, dat is belangrijk.

De tweede gast van de avond is Lot van Hooijdonk (wethouder gemeente Utrecht). Ze zit inmiddels in haar derde termijn als wethouder en ze houdt zich bezig met mobiliteit, klimaat en energie. In haar werk is ze vooral bezig met transities. Dat vindt zij niet alleen belangrijk, maar ook heel leuk omdat het uitdagend blijft. Maar ook een zekere mate van onzekerheid hoort bij haar functie, omdat de toekomst nou eenmaal niet te voorspellen is en beslissingen dus zelden met volledige informatie gemaakt worden. Daar zou vanuit het publiek en bestuur meer begrip voor kunnen zijn. In plaats van een cultuur van afrekenen zou een cultuur van constructief opbouwen beter zijn.

De derde gast van de avond is Leentje Volker (hoogleraar Integrated Project Delivery aan de Universiteit Twente). Ze houdt zich bezig met kennisdeling door het opleiden van studenten en het uitvoeren van onderzoeken om die vervolgens te publiceren. Vanuit de wetenschap benadrukt Leentje dat Nederland met een aantal unieke opgaven te maken heeft, bijvoorbeeld het stikstofprobleem. Bij het huidige beleid mist ze vooral het toekomstperspectief en de leiderschapscapaciteiten die nodig zijn om de moeilijke keuzes te maken. Beslissingen zouden minder politiek gemotiveerd moeten zijn en juist meer gedreven door de inhoud.

De vierde gast van de avond is Rob van Wingerden (Interim CEO Strukton, daarvoor CEO BAM). Vanuit zijn ervaring bij het reparatieproces als directieadviseur bij de Nationaal Coördinator Groningen benadrukt Rob de enorme kloof tussen beleid en uitvoering. Volgens Rob is kiezen niet verliezen, omdat je alleen als je niet kiest, echt verliest. Volgens hem moet er een verandering komen in ons politiek systeem, want het huidige systeem ondersteunt alleen keuzes die voordelig zijn op de korte termijn.

Nadat alle bankgasten geïntroduceerd waren, begon debatleider Mark Frequin het gesprek.

Is de afstand tussen markt en overheid groter geworden?

Leentje antwoordt dat de overheid vaak de kaders creëert waarin de private partijen vervolgens moeten handelen. Omdat dit een fundamentele andere rol is, schept dit soms onbegrip. Als we vanuit gedeelde belangen zouden handelen is er meer mogelijk.

Frits verwijst naar het verleden met een aantal voorbeelden waaruit duidelijk blijkt dat overheid en private partijen vroeger beter in staat waren om samen te werken. Frits is uiterst hoopvol dat we dit nog steeds kunnen, maar op het moment maken de publieke en private sectoren elkaar ‘gek’ door te wijzen op alles wat misgaat. Hierdoor stagneert de samenwerking.

Lot is het niet helemaal eens met het idee dat er altijd gedeelde belangen zouden zijn tussen verschillende partijen. Om voor de lange termijn goede keuzes te maken moet er systeemverandering plaatsvinden. Dit betekent dat voordat er iets nieuws opgebouwd kan worden, er eerst een oude structuur moet worden afgebroken. Jan Hendrik benadrukt echter dat ‘afbreken’ echt een vak apart is. “Dit lijkt men nog al eens te vergeten”. Als oude structuren met te veel passie worden afgebroken dan zet dat alleen maar aan tot sterker verzet.

Hier is Lot het wel mee eens. Haar punt is vooral dat mensen er dus niet alleen met elkaar uitkomen als ze gewoon iets meer met elkaar praten. Soms schuren belangen en dat mag erkend worden. De overheid belooft nu voor iedereen te zorgen, zonder dat er sprake is van een duidelijke visie. Hierdoor wordt het afbreken van verouderde structuren dus uitgesteld.

Leentje haakt in op het gesprek met een korte opmerking over de circulaire economie. Hierin is een van de hoofdzaken dat de afbraak van een oude structuur belangrijk is voor de vorm van een nieuwe structuur. De discussie over het stikstofprobleem zou dus niet zozeer moeten gaan over wat de boeren kunnen verliezen, maar meer over de nieuwe structuur die er uit voort kan vloeien. Dit leidt tot de nieuwe vraag:

Hebben we in Nederland te maken met een ruimteprobleem?

Frits vindt dat hier helemaal geen sprake van is. Als er te weinig woningen zijn, dan moet er landbouwgrond worden ingezet om in deze fundamentele wens te voorzien. Bovendien vindt Frits, dat de overheid hier niet als enige over zou moeten beslissen. Een aantal ‘ key players’ uit het bedrijfsleven zouden hier ook bij betrokken moeten zijn.

Jan Hendrik gaat hier op in en vindt dat Frits veel te kort door de bocht gaat. Er is wel degelijk een ruimte probleem. Met zoveel mensen in een land en zoveel verschillende wensen en behoeften moeten er moeilijke keuzes gemaakt worden, die mogelijk tot veel weerstand leiden. Om dit toe te lichten geeft Jan Hendrik een voorbeeld uit zijn eigen portefeuille, namelijk luchtvaart.

Mark Frequin vertelt over hoe we ons tegenwoordig suf meten en verdwaald raken in discussies over kleine details. Leentje voegt eraan toe dat er niets zo praktisch is als een goede theorie en dat sommige fouten die nog steeds gemaakt worden allang zijn opgelost door de wetenschap en dus onnodig zijn.

Frits pakt dit punt op door in te gaan op vertrouwen. Doordat er niet genoeg vertrouwen is tussen het publieke en private domein, worden er steeds meer regels ontwikkeld om de samenwerking te reguleren. Volgens Frits maakt dit het alleen maar moeilijker om samen te werken.

Rob van Wingerden blikt terug op zijn tijd in Groningen als directieadviseur bij Nationaal Coördinator Groningen waar hij met veel slimme mensen heeft samengewerkt. Het ligt dus niet aan een gebrek aan talent maar vooral aan de structuur van de samenwerking tussen de organisaties. Wat je telkens ziet is dat er onvoldoende beleid op tafel komt bij een uitvoeringsorganisatie die niet goed uitgerust is om het beleid uit te dragen. De reactie is vervolgens onvrede vanuit de maatschappij, wat leidt tot een enquête commissie, wat leidt tot nog meer beleid.

Na de pauze, met muziek van de Wizards of AZ, was het tijd voor vragen uit het publiek.

Waarom worden er niet veel meer huizen gebouwd? En wat zijn de obstakels?

Frits zegt dat huizen bouwen moeilijk is omdat er dan minder landbouwgrond zal zijn. Dit is erg pijnlijk voor de boeren, maar toch moet het gebeuren. Lot is het hier niet helemaal mee eens en geeft aan dat het eigenlijk al duidelijk is waar er gebouwd gaat worden. Het zit hem meer in de kosten en schaarste. Ook is het nog niet duidelijk voor wie gebouwd moet worden en of er meer middenklasse of sociale huurhuizen moeten komen.

Er wordt veel gepraat over de fysieke ruimte, maar waar is eigenlijk de procedurele ruimte gebleven? In andere woorden, zijn er niet te veel regels?

Leentje geeft aan dat een hele hoop wetten niet meer gehandhaafd zouden moeten worden. Jan Hendrik geeft aan dat hij ervan overtuigd is dat vereenvoudiging van de regelgeving onderdeel is van het nieuwe repertoire. Lot neemt het woord over en onderstreept dat regelgeving ook bijdraagt aan onze huidige kwaliteit van leven, regels zijn dus niet alleen maar slecht.

Waarom is het niet mogelijk om open aanbestedingen te doen bij de overheid? Waarom kan die markt niet open?

Leentje zegt dat als je naar de aanbestedingsregels van de Europese Unie kijkt, er eigenlijk heel veel mogelijk is. Het probleem is dat een heleboel organisaties risico’s zo veel mogelijk willen vermijden. Daarom stellen ze allerlei randvoorwaarden. Kortom, er is niet genoeg ‘risk-appetite’. Jan Hendrik vindt dat er een aanpassing moet komen, omdat er te veel regels en wetmatigheden in de weg zitten.

Tot slot hebben de host en bankgasten een kans tot een laatste woord.

Jan Hendrik noemt een paar elementen voor het nieuwe repertoire in het fysieke domein:

Er zou meer samenwerking moeten zijn tussen de overheid en private organisaties gebaseerd op vertrouwen en bewustwording. Vervolgens is het belangrijk dat organisaties duidelijk hun belangen uitspreken. Dit komt het eerder genoemde vertrouwen ten goede. Zonder verdwaald te raken in regels en rechtmatigheden zou er een vereenvoudiging van bestaande regels moeten zijn. En tot slot moeten organisaties met de lange termijn als uitgangspunt werken, hieruit volgen dan actuele actiepunten.

Leentje benoemt nog even de inzichten en de creativiteit van de individuele ambtenaar als kans om oplossingen te vinden. Lot onderstreept nog eens dat niet alle belangen zijn te verenigen. Begin klein en creëer zo ‘clusters van integraliteit’. Frits vindt dat we te gehaast beslissingen proberen te nemen waardoor ze onnodig politiek worden. Ook benadrukt hij dat innovatie moet worden gestimuleerd. Rob vindt dat we af moeten van de zogenaamde afrekencultuur, want dat hindert de mogelijkheid voor creatief leiderschap.

Pagina 2 van 3312345...102030...Minst recente »