Tien jaar geleden stroomden er jaarlijks 50.000 mensen de WIA in. Vorig jaar waren dat er 70.000. En het groeit verder.
Tijdens de 135e editie van het Reuring!Café bogen Maarten Camps (UWV), Amerik Klapwijk (VCP), Anthony Stigter (VNO-NCW / MKB-Nederland), Frederieke Vriends (Mind Us) en Robert Vonk (Raad voor Volksgezondheid en Samenleving) zich over dit vraagstuk. De conclusie: er is niet één oorzaak en niet één oplossing.
Een hypernerveuze samenleving
De uitval is in toenemende mate psychisch van aard, en treft relatief vaak jongeren onder de veertig en vrouwen. Frederieke Vriends wees op een samenleving die structureel te hoge eisen stelt aan jongeren, die het gevoel hebben altijd aan te moeten staan en individueel verantwoordelijk te zijn voor zowel succes als falen.
Robert Vonk bevestigde dit vanuit een bredere analyse: de verwachtingen die mensen aan werk stellen zijn de afgelopen decennia fundamenteel veranderd, wat een extra bron van druk en frustratie oplevert.
Amerik Klapwijk legde de combinatiedruk op tafel. Vrouwen zijn de afgelopen decennia gemiddeld 24 uur per week meer gaan werken, maar de zorgtaken thuis verschoven nauwelijks. Die stapeling maakt dat mensen vastlopen, zeker in sectoren waar ook nog eens kleine contracten en roostertechnische beperkingen de norm zijn.
Werkgevers en het systeem
Anthony Stigter stelde vast dat Nederland wereldwijd uniek is met twee jaar loondoorbetaling bij ziekte, wat voor veel werkgevers een zware last is. Tegelijkertijd maken werkgevers onvoldoende gebruik van bestaande ondersteuning vanuit UWV. Stigter pleitte voor een centraal werkgeversloket, zodat kennis niet langer versnipperd blijft over tientallen instanties.
Zowel Stigter als Klapwijk wezen op de kwaliteit van leidinggevenden als onderschatte factor. Te veel leidinggevenden komen in hun positie terecht op basis van inhoudelijke kwaliteiten, zonder voldoende voorbereiding op het begeleiden van mensen. Dat heeft directe gevolgen voor verzuim en uitval.
Robert Vonk plaatste het debat in historisch perspectief. De reflex om bij stijgende uitval de toelatingscriteria aan te scherpen, zoals in de jaren tachtig met de WAO, lost het onderliggende probleem niet op. Hij riep op tot een fundamenteel andere benadering.
Aanbevelingen per spreker
Frederieke Vriends pleitte voor een einde aan de medicalisering reflex. Jongeren moeten al vroeg leren omgaan met tegenslag via sociaal-emotioneel leren. Werkgevers moeten actief vragen wat medewerkers nodig hebben en daar ook daadwerkelijk op handelen.
Anthony Stigter riep op tot een nationale agenda rond gezondheid, vergelijkbaar met het energieakkoord rond klimaat. Concreet noemde hij: latere schoolselectie, aanpak van combinatiedruk, een centraal werkgeversloket en hervorming van het WIA-stelsel vanuit een gedeeld maatschappelijk doel.
Amerik Klapwijk benadrukte dat de mens weer centraal moet staan, op de werkvloer en in de samenleving. Hij verwees naar het gezamenlijke SER-advies over sociaaleconomische gezondheidsverschillen als basis voor verdere actie, en riep politici op om besluiten te nemen ook als die niet volledig zijn door te rekenen.
Robert Vonk stelde dat niet de mens zich moet aanpassen aan de arbeid, maar dat de arbeid meer aan de mens moet worden aangepast. Hij riep politici op tot moed en benadrukte dat symptoombestrijding, zoals het aanscherpen van toelatingscriteria, het onderliggende probleem niet oplost.
Kijk hieronder de afgelopen editie terug!
Het Reuring!Café wordt maandelijks georganiseerd door de Vereniging voor OverheidsManagement (VOM).
De volgende editie staat in het teken van erkenning en herstel: Wat doet de overheid met mensen die slachtoffer zijn van overheidshandelen?
Geef een reactie